Dragonia

Dragonia była piechotą przemieszczającą się konno.[1] Formacja ta powstała w drugiej połowie XVI wieku we Francji. Uzbrojenie dragonów stanowiły muszkiet, rapier[2]lub szabla,[3]a w drugiej połowie XVII wieku pika i berdysz.[4] Uzbrojenia ochronnego dragoni nie posiadali. Konie służyły dragoni do przejazdu na pole walki. W czasie bitwy konie pozostawały z dala od pola walki pod strażą wyznaczonych do tego żołnierzy.[5]

Jednostki dragoni najwcześniej pojawiły się na Litwie w wojskach Krzysztofa Radziwiłła w 1617 roku.[6] Rok później dragoni wzmocnili armię królewicza Władysława.[7] Dragonia była znakomitym wsparciem ogniowym dla oddziałów jazdy.

Warto prześledzić jak kształtowała się liczebność tej formacji w poszczególnych latach XVII wieku.

W czasie bitwy ze Szwedami pod Gniewem ( 22 IX,29 IX, 1X- 1626 roku )źródła podają że dragonów wraz z piechotą niemiecką było 100.[8]

Następnie w czasie dalszych działań w wojnie o ujście Wisły ze Szwecją od 1III 1627- 31V 1627r.stan etatowy[9] to 1406 dragonów.[10]

Stan etatowy dragoni w okresie od marca do listopada 1629r. to 765 dragonów.[11]

Liczba dragonów w wojsku polskim zwiększyła się w okresie wojny z Rosją

o Smoleńsk 1632-1634 i wynosiła 2250.[12]

W okresie pokoju ( od 1 V 1647- do 1V 1648r.) liczba dragoni to 2 regimenty

i 9 chorągwi razem 1315 porcji( stawek żołdu).[13]

Dragonia wzięła udział w bitwie pod Beresteczkiem (28VI-30VI 1651).

Z Kozakami i Tatarami walczyło 1700 żołnierzy tej formacji.[14]

Stan liczebny dragoni w wojsku koronnym bezpośrednio przed potopem szwedzkim to 10 jednostek i około 3651 porcji żołdu.[15]

W II kwartale 1659 r. liczba dragoni zwiększyła się do 7872 porcji żołdu,[16]

zaś w wyprawie ukraińskiej 1660r. wzięło udział około 4600 dragonów.[17]

Liczba dragoni w IV kwartale 1673r., czyli w okresie bitwy z Turkami pod Chocimiem wyniosła 5828 zgrupowanych w 19 jednostkach.[18]

Z początkiem 1677 roku doszło do redukcji armii koronnej, pozostawiono wówczas 4 regimenty dragoni – 1500 stawek żołdu.[19]

W armii koronnej, która pomaszerowała na odsiecz Wiednia w 1683 r., było 10 jednostek dragoni – 3587 stawek żołdu.[20] Ponadto Litwa zmobilizowała w 1683r. 1500 dragonów.[21]

W 1699r. zakończyła się wojna z Turcją i doszło do redukcji wojska, po redukcji pozostawiono 6 jednostek dragoni – 2500 stawek żołdu.[22]

 

 

 

 

[1]  T. M. Nowak, J. Wimmer, Historia oręża polskiego 963-1795, Warszawa 1981,s.355.

[2] Tamże,s.355.

[3] R. Sikora, Wojskowość polska w dobie wojny polsko- szwedzkiej 1626-1629, Poznań 2005,s.108.

[4] D. Orłowski, Chocim 1673, Warszawa 2007,s.30.

[5] R. Romański, Beresteczko 1651, Warszawa 1995,s.24.

[6] A. A. Majewski, Moskwa 1617-1618, Warszawa 2006, s.70. D. Kupisz, Smoleńsk 1632-1634, Warszawa 2001,s.85. M. Gawęda, Połonka – Basia 1660, Warszawa 2005,s.76. za H. Wisner. Kampania Inflancka Krzysztofa Radziwiłła, ZH, t XXXV, 1970, z1.s. 34.

[7] A. A. Majewski, Moskwa 1617-1618, s70.

[8] J. Wimmer, Wojsko i skarb Rzeczypospolitej u schyłku XVI i w pierwszej połowie XVII wieku, SiMdHW,t,14, cz1., za R. Sikora, Wojskowość,s.92-95.

[9] Stan etatowy odbiegał od stanu rzeczywistego, który był przynajmniej o 15% niższy.

[10] J. Wimmer, Wojsko i skarb,s.48.

[11] Tamże,s.53.

[12] D. Kupisz, Smoleńsk 1632-1634, Warszawa 2001,s.242-243.

[13] W. Biernacki, Żółte Wody- Korsuń, Warszawa 2008,s.13.

[14] J.Wimmer, Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965,s.72. Liczba dragonów dotyczy tylko wojsk zaciężnych nie znana jest liczba dragoni w pospolitym ruszeniu również biorącym udział w bitwie.

[15] Tamże,s.96.

[16] Tamże,s.121. Dane te pokazują że doszło do odbudowy polskiej armii, w tym jednostek autoramentu cudzoziemskiego do których należała dragonia, po porażkach w powstaniu Chmielnickiego i w początkowym okresie potopu, M. Nagielski, Warszawa 1656, Warszawa 1990,s.237.

[17] Tamże,s.130.

[18] Tamże,s.183.

[19] Tamże,s.196.

[20] Tamże,s.209.

[21] Tamże,s.208.

[22] Tamże,s.236.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *